Midcentury Tasarım Klasikleri: Eames, Knoll, Vitra ve Le Corbusier

Midcentury tasarım, kabaca 1940’lardan 1960’ların sonuna uzanan dönemin sade, işlevsel ve malzemesini saklamayan mobilya anlayışıdır. Bugün “Eames koltuk”, “Knoll”, “Vitra” ya da “Le Corbusier” diye arananlar çoğunlukla aynı şeyi arıyor: kıvrık bir çelik boru, yumuşak bir deri minder, ince bir ahşap ayak. Bu rehber, o çizginin hangi isimlerden geldiğini ve bugünkü bir evde nasıl okunacağını anlatır.

• 1919Bauhaus okulunun kuruluşu
• 1928Le Corbusier, Pierre Jeanneret ve Charlotte Perriand’ın LC2 koltuğu
• 1956Eames Lounge Chair ve Ottoman
• Çelik, deri, ahşapDönemin üç temel malzemesi

Bauhaus ve Le Corbusier: çelik boru

1919’da Walter Gropius’un kurduğu Bauhaus, mobilyayı da mimarinin parçası olarak düşündü. Marcel Breuer’in 1920’lerin ortasında tasarladığı çelik borulu koltuk ve sandalyeler, bu fikrin en bilinen örnekleridir: iskelet açıkta durur, nasıl yapıldığı saklanmaz. Bugün Bauhaus sandalye diye aranan şey büyük ölçüde bu kıvrık çelik boru çizgisidir.

Le Corbusier, Pierre Jeanneret ve Charlotte Perriand’ın 1928 tarihli koltukları aynı fikri deri minderlerle birleştirdi. Çelik çerçevenin içine yerleştirilmiş deri kutular, Corbusier koltuk aramalarının hâlâ gösterdiği görüntüdür. Metalin soğukluğu ile derinin sıcaklığı birbirini dengeler.

Bu geleneği Ankara’da kendi atölyemizde yorumladığımız parçalar var: taba deri ve çelik borulu Marcello kapitone koltuk ve kıvrık sırtlı Savoy satine çelik sandalye.

Eames: ahşap, deri ve konfor

Charles ve Ray Eames, endüstriyel üretimi insan ölçeğiyle buluşturdu. 1956’da çıkan Eames Lounge Chair ve Ottoman, kalıplanmış ahşap kabuk ile kalın deri minderlerin ilk bakışta ağır ama oturunca hafif hissettiren birleşimidir. Eames sandalye ve Eames koltuk aramaları, bu kabuk-ve-minder dilinin ne kadar yaygınlaştığını gösteriyor.

Kavisli bir ahşap kabuğun içine yerleşen kalın deri minderler fikrini kendi dilimizde Aston deri berjerde kurduk. Ahşap iskeletli, parlak yüzeyli bir sandalye arayanlar için Riviera piyano lake sandalye aynı ahşap geleneğin başka bir yorumu.

Knoll ve Vitra: tasarımı üreten markalar

Bu isimlerin çoğu tasarımcı değil, üreticidir. Knoll, Florence Knoll ve Eero Saarinen gibi isimlerle çalıştı; Saarinen’in 1957 tarihli Tulip masası tek ayak üzerinde duran yuvarlak bir tabladır. Vitra ise Eames tasarımlarını Avrupa pazarı için üreten İsviçre merkezli markadır. Yani “Knoll koltuk” ya da “Vitra sandalye” aramak, çoğu zaman belirli bir tasarımı belirli bir üreticiden aramaktır.

Tek ayaklı, yuvarlak masa fikrini çelikle sürdüren Orson yuvarlak çelik masa, bu çizgiyi sevenler için ayrı bir parça.

Bugün bir evde midcentury tasarım

• Tek bir ana parça seç. Bir deri koltuk ya da bir çelik masa odanın karakterini taşır; hepsini aynı dönemden almak gerekmez.
• Malzemeyi karıştır. Çelik, deri ve ahşap birlikte çalışır. Krom ile taba deri sıcak, siyah deri ile satine çelik daha grafik durur.
• Boşluk bırak. Bu mobilyalar ince ayaklarının altındaki boşlukla nefes alır; dar ve kalabalık bir odada etkisi azalır.
• Takım yapma. Dönemin evleri tek seferde değil, zamanla toplanmış parçalarla kuruluydu.

Kavela’nın bu çizgideki parçalarını kategoriye göre gezebilirsin: midcentury tasarım koltuk, berjer ve kanepe, midcentury tasarım masa ve sehpa ve midcentury tasarım dolap ve konsol. Stilin genel çerçevesi için Mid-Century Modern stil rehberimize de bakabilirsin.

Eames Lounge, Le Corbusier LC2, Breuer Wassily ya da Saarinen Tulip çizgisinde parça arıyorsan, bu ikonların kavela.design karşılıklarını tek sayfada topladık.

Hepsini ölçü ve fiyatlarıyla görmek için Kavela Designer Serisi: midcentury tasarım mobilya sayfasına geç.

Bu yazıdaki tasarımcı ve marka adları ilgili sahiplerine aittir. Kavela parçaları bu modellerin kopyası ya da lisanslı üretimi değildir; Ankara’daki atölyemizde üretilen ayrı parçalardır.

Sık sorulan sorular

Midcentury tasarım ne demek?

1940’lardan 1960’ların sonuna uzanan dönemin sade, işlevsel ve malzemesini saklamayan mobilya ve iç mekân anlayışıdır. Çelik, deri ve ahşap ön plandadır.

Bauhaus ile midcentury aynı şey mi?

Hayır. Bauhaus daha erken (1919) bir okuldur ve çelik boru gibi fikirleri başlattı. Midcentury ise sonraki kuşağın, özellikle Amerika ve İskandinavya’daki daha yumuşak ve konforlu yorumudur. İkisi birbirini besler.

Eames koltuk neden bu kadar aranıyor?

Kalıplanmış ahşap kabuk ve kalın deri minderlerin birleşimi, tasarım tarihinin en tanınan oturma biçimlerinden biri olduğu için hem özgün model hem de aynı çizgideki alternatifler sürekli aranıyor.

Vitra ve Knoll tasarımcı mı, üretici mi?

İkisi de üreticidir. Tasarımlar Eames, Saarinen, Florence Knoll gibi tasarımcılara aittir; markalar bu tasarımların üretim ve dağıtımını yürütür.